Dwa wyroki TK zmieniają gospodarkę nieruchomościami

14 maja 2019 r. wejdzie w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801), która dostosuje przepisy do dwóch wyroków Trybunału Konstytucyjnego: SK 26/14 oraz SK 39/15.

Wyroki TK

Wyrokiem z dnia 14 lipca 2015 r. (SK 26/14) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców.

Z kolei wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r. (SK 39/15) orzeczono o niekonstytucyjności tego samego przepisu w zakresie, w jakim wyłącza prawo do żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 ustawy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny uzasadniający jej nabycie.

Łatwiejszy zwrot wywłaszczonych nieruchomości

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 136 ust. 2 ustawy, w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dalej, zgodnie z ust. 3 zdanie pierwsze (dwukrotnie uznanym za niekonstytucyjny), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3.

Od 14 maja 2019 r., art. 136 ustawy będzie miał aż 7 ustępów, a treść dotychczasowych ust. 2 i 3 ulegnie zmianie. W przypadku braku możliwości ustalenia adresu poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy zawiadomienia o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości dokonywać się będzie w drodze obwieszczenia podawanego do publicznej wiadomości na okres 3 miesięcy poprzez wywieszenie w siedzibie właściwego organu oraz umieszczenie w BIP. Informację o obwieszczeniu właściwy organ poda do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej o zasięgu obejmującym co najmniej powiat, na terenie którego położona jest nieruchomość.

Zwrotu nieruchomości będzie mógł żądać każdy z poprzednich właścicieli albo ich spadkobierców, samodzielnie. W przypadku, gdy postępowanie w sprawie zwrotu dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadomi pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części. W przypadku gdy zostało zgłoszone więcej niż jedno żądanie zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, poprowadzi jedno postępowanie dotyczące wszystkich żądań. Jeżeli zwrotowi podlegać będzie udział w wywłaszczonej nieruchomości albo w jej części, zwracana kwota odszkodowania ustalana będzie proporcjonalnie do wielkości udziału.

Uprawnienie do zwrotu wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył stosownego wniosku (art. 136 ust. 7).

Przepisy przejściowe

W przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej upłynął przed dniem 14 maja 2019 r., albo gdy od tego dnia do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie zmian, czyli do dnia 14 maja 2020 r.

Również w przypadku gdy w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 14 maja 2019 r., ze względu na brak zgody wszystkich uprawnionych lub ze względu na nabycie nieruchomości w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 ustawy, żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części:
1) nie zostało zgłoszone w terminie, o którym mowa w art. 136 ust. 5 ustawy zmienianej, albo
2) nie zostało uwzględnione,

poprzedni właściciel albo jego spadkobierca może złożyć stosowne żądanie zwrotu w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie zmian.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.