Konwencja haska w KPC

Konwencja haska, to potoczna nazwa Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzonej w Hadze dnia 25 października 1980 r., która znajduje bezpośrednie zastosowanie w polskim porządku prawnym. Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 416), która wchodzi w życie 27 sierpnia 2018 r., wprowadza wiele zmian do KPC i zmienia dotychczasowe zasady postępowania w tym zakresie.

Zmiana we właściwości sądów

Sprawy rozpoznawane w oparciu o przepisy konwencji haskiej należą obecnie do właściwości sądów rejonowych i uregulowane są w części o postępowaniu nieprocesowym. Od 27 sierpnia 2018 r. sądami właściwymi w sprawach  o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonych na podstawie konwencji haskiej będą sądy okręgowe z siedzibą w miejscowości, w której jest również sąd apelacyjny — a więc sądy okręgowe 11 największych ośrodków w Polsce. Sądem II instancji będzie z kolei Sąd Apelacyjny w Warszawie.

W uzasadnieniu projektu omawianej ustawy wskazano, że przyczyną tych zmian jest mała ilość spraw tego rodzaju w skali kraju (około 100 rocznie), a także konieczność specjalizacji sędziów w tym zakresie dla zapewnienia sprawności i szybkości postępowania.

Skarga kasacyjna w sprawach z konwencji haskiej

Zgodnie z nowymi przepisami art. 519[1] KPC, skarga kasacyjna będzie przysługiwać także w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzonych na podstawie konwencji haskiej. Skargę kasacyjną będą mogli wnieść: Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Dziecka lub Rzecznik Praw Obywatelskich w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia.

Rozszerzenie katalogu spraw rodzinnych, w jakich może być złożona skarga kasacyjna, ma umożliwić kształtowanie orzecznictwa w tych sprawach Sądowi Najwyższemu.

Przymus radcowsko-adwokacki

Zgodnie z nowym art. 578[2] KPC, w postępowaniu w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzonych na podstawie konwencji haskiej, obowiązywać będzie zastępstwo uczestników postępowania przez radców prawnych lub adwokatów. Przymus ten nie będzie obejmował złożenia samego wniosku — wnioskodawca może to uczynić samodzielnie, co gwarantowane jest przepisami konwencji haskiej, a także wniosku o zwolnienie od kosztów postępowania i o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Zgoda na pieczę zastępczą

Postępowanie w sprawie o udzielenie zgody na umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu państwa obcego będzie wszczynane przez sąd opiekuńczy z urzędu, na podstawie wystąpienia sądu lub innego organu państwa obcego. Przed umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej, sąd będzie mógł zarządzić przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka.

Regulacje te stanowią doprecyzowanie obowiązujących przepisów konwencji, które dotychczas budziły praktyczne wątpliwości. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 26 kwietnia 2012 r. (C 92/12) wskazał bowiem, że zgoda samej placówki lub rodziny zastępczej nie jest wystarczająca i zgody tej winien udzielić sąd lub właściwy organ państwa.

Łatwiejszy powrót dziecka

Nowe przepisy art. 598[2] KPC zapewnią możliwość nakazania przez sąd zobowiązanemu zapewnienia powrotu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką w sprawie prowadzonej na podstawie konwencji haskiej do państwa, w którym bezpośrednio przed naruszeniem prawa wynikającego z władzy rodzicielskiej lub opieki miała miejsce stałego pobytu, w terminie 2 tygodni od uprawomocnienia się postanowienia. Postanowienie wraz z uzasadnieniem doręczane będzie z urzędu uczestnikom postępowania oraz prokuratorowi. W tym zakresie obligatoryjne jest uzasadnienie w formie pisemnej, bowiem wyłączono stosowanie art. 328 § 1[1] KPC przewidującego uzasadnienie ustne utrwalone urządzeniem rejestrującym obraz i dźwięk. Postanowienie będzie skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu się.

Ponadto, zgodnie z nowym art. 598[11a] KPC, w celu ustalenia miejsca pobytu osoby podlegającej przymusowemu odebraniu, sąd na wniosek kuratora sądowego, będzie mógł postanowić o dokonaniu przeszukania pomieszczeń i innych miejsc, jeżeli zaistnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że osoba ta się tam znajduje. Przeszukania dokonywać będzie Policja na podstawie postanowienia sądu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.